Publicaties
Recente artikelen in pers:
**26.8.2010 Binnen twee weken staat er een uitgebreid artikel in het weekblad Panorama. Details volgen!**
AD 29-7-2010
©Sander van Betten
Spits Nieuws (23-12-09) Pagina 6 / 7
COLUMN
Kunst als onderpand voor zakelijke (criminele) transacties.
Als privé detective kom ik het vaker tegen, een cliënt die contact opneemt omdat hij als borg een waardevol kunstwerk heeft ontvangen maar daar uiteindelijk geen raad mee weet. Vaak heeft er dan een transactie plaatsgevonden waarbij de opdrachtgever op dat moment niet kon of wilde betalen.
Om problemen te voorkomen wordt er dan een kunstwerk achtergelaten met de mededeling dat dit als borg voor de onbetaalde factuur kan fungeren. Vaak gaat het dan om zeer waardevolle kunstwerken. Mijn cliënten zijn zich vaak van geen kwaad bewust en staan er helemaal niet bij stil dat het object wel eens uit misdaad verkregen kan zijn. Dergelijke kunstwerken zijn over het algemeen onverkoopbaar zodat de cliënt niet alleen kan fluiten naar zijn geld, maar uiteindelijk ook strafbaar is als hij het object niet op een wettelijk toelaatbare wijze afstaat. Onderstaand een voorbeeld over hoe kunstwerken als borg
achtergelaten kunnen worden.
Enige tijd geleden werd ik benaderd door een cliënt van mij die een probleem zou hebben. Waar het precies om ging wilde hij niet vertellen, hij zou bij mij op kantoor komen. Omdat hij niet in de buurt woont, kwam hij enkele dagen later bij mij. Hij vertelde dat hij een bronzen beeld had, waarvan de herkomst nogal duister was. Of ik hem kon assisteren dit beeld officieel te retourneren aan de rechtmatige eigenaar.
Hij had het beeld niet bij zich, maar -omdat ik kenbaar maakte dat ik mijn best zou doen- spraken we een paar dagen later af bij hem thuis alwaar het beeld zich ook bevond. De halve garage werd overhoop gehaald, maar uiteindelijk kwam er iets tevoorschijn wat erg veel op een buste van Van Gogh leek. Op de zijkant stonden enkele Franse teksten die ik overschreef op een papiertje. Op zijn kantoor ging ik direct zoeken op Internet en binnen enkele minuten wist ik dat het een beeld van Ossip Zadkine betrof en in 1989 in Frankrijk gestolen was. Ik vertelde hem dat nu ik wist wat het was, ik niet met deze buste zou rondrijden en zeker niet op mijn kantoor zou zetten. Maar ik beloofde de zaak op een nette manier af te handelen.
Via een collega werd de CIE (Criminele Inlichtingen Eenheid) en Interpol op de hoogte gebracht, ze zouden rechtstreeks contact met mij opnemen. Na meerdere keren aangedrongen te hebben bleef een reactie uit. Drie maanden later besloot ik er een bekende kunsthandelaar- en -kenner bij te halen. Algauw bleek het te gaan om een beeld met een geschatte waarde van 3 miljoen euro. We besloten rechtstreeks contact op te nemen met de autoriteiten in Frankrijk, maar ook een reactie van hen liet op zich wachten. Ondertussen vond de Rijksrecherche het nodig om bij mij een inval te doen ten einde te kunnen aantonen dat ik informatie ergens vandaan gehaald zou hebben.
Of waren ze toch geïnteresseerd in de papieren van Edwin de Roy van Zuydewijn? Of e-mails van Peter R. de Vries misschien? Ik zou het niet weten, op het moment van schrijven weet ik nog helemaal niets. Maar een zeer bijzonder gevolg had deze inval wel. Mijn opdrachtgever belde met het verzoek het beeld van Van Gogh diezelfde nacht te halen, anders zou het voorgoed verdwijnen. Hij wist dat de Rijksrecherche vele dossiers had meegenomen en hij was bang dat ze bij hem zouden komen.
Na overleg met mijn advocaat besloot ik het kostbare kunstwerk, dat cultureel erfgoed blijkt te zijn, te gaan halen. Op het moment dat ik ging rijden zijn er faxen gestuurd naar de Franse Ambassade en de Franse Justitie.
De buste van Van Gogh, die ik liefkozend Eenoor noemde, heeft ruim een week in mijn woning gestaan. Er ontstond even een probleem toen de Rijksrecherche belde met de mededeling dat ze een laptop terug wilde brengen en dat binnen 15 minuten. Met enige moeite heb ik toen Eenoor op een steekwagentje gezet en in mijn bed gelegd. Het zou natuurlijk alleen maar problemen veroorzaken als Eenoor gewoon in het zicht zou blijven. Op enig moment belde een Franse top ambtenaar van Justitie in Parijs. Ze hadden de laatste twintig jaar al vaker geruchten over dit beeld gehoord, maar nog nooit een privé detective die gewoon zei dat hij naast Van Gogh op de bank zat naar de tv te kijken. De volgende dag heb ik het beeld naar de Franse Ambassade in Den Haag gebracht.
Er zijn daar vele foto’s gemaakt, ook tijdens de overhandiging aan de Franse autoriteiten. Ze mailden mij later dat Frankrijk mij eeuwig dankbaar zou zijn, ik was een held in Frankrijk zo zei hij letterlijk. Nou, leuk dan! En Nederland? Daar zoeken ze lekker verder naar hoe dit nu mogelijk was…
De bronzen buste voorstellende Vincent van Gogh is gemaakt door de wereldberoemde kunstenaar Ossip Zadkine 1890 – 1967. Het beeld is gestolen in het Franse plaatsje Saint Remy de Provence in de nacht van 29 op 30 januari 1989, momenteel is het een museum.
Het toeval wil dat Vincent van Gogh exact 100 jaar eerder (mei 1889 tot mei 1890) in het toen nog krankzinnigengestichtverbleef. Hij maakte daar circa 100 tekeningen en aquarellen. Het zijn met name stukken die zijn gemoedstoestand weerspiegelen. Experts noemen het een “vrijere tekenstijl met veel dynamisch bewogen lijnen en vormen”.
Franse Ambassade ’s Gravenhage, april 2009, Sander van Betten©
Kantoor K-2, april 2009, Sander van Betten©
Wie nu denkt dat het bovenstaande relaas een uitzondering is, heeft het mis. Wat wel uitzonderlijk is, is de manier waarop dit gebeurde en dat het daarna uitgebreid in de pers en media is geweest. Normaal gebeuren dit soort dingen uit het zicht van de media, al was het alleen maar om de betrokkenen buiten beeld te houden.
Na alle publicaties zijn er alweer enkele tips en vragen binnengekomen van mensen die ook met een dergelijk probleem zitten. Exacte cijfers zijn er natuurlijk niet maar diverse schattingen wijzen uit dat er in de illegale kunsthandel bijna net zoveel geld omgaat als in de drugshandel. Op zich niet zo vreemd daar er erg veel kostbare kunstwerken nog steeds spoorloos zijn. Vaak worden kunstdiefstallen in opdracht gepleegd, de opdrachtgever wil dan een specifiek kunstwerk in zijn bezit krijgen en geeft gericht opdracht voor een diefstal danwel inbraak.
Het kunstwerk blijft dan decennia lang in een ruimte waar alleen de opdrachtgever en enkele intimi komen en ervan kunnen genieten. Uiteindelijk, al dan niet via natuurlijk verloop, overlijdt de bezitter en komen de erfgenamen in de problemen. In sommige gevallen worden pogingen ondernomen om het kunstwerk te verkopen, soms lukt dit, echter brengt het dan maar een fractie van de werkelijke waarde op.
Vaak is het beter om enkele professionals in te schakelen. Deze mensen hebben ervaring met dit soort zaken en weten ook welke juristen of advocaten de expertise hebben om de juiste wegen te bewandelen.
Column
Kunst als onderpand. (Column)
Als privé detective kom ik het vaker tegen, een cliënt die contact opneemt omdat hij als borg een waardevol kunstwerk heeft ontvangen maar daar uiteindelijk geen raad mee weet. Vaak heeft er dan een transactie plaatsgevonden waarbij de opdrachtgever op dat moment niet kon of wilde betalen. Om problemen te voorkomen wordt er dan een kunstwerk achtergelaten met de mededeling dat dit als borg voor de onbetaalde factuur kan fungeren. Vaak gaat het dan om zeer waardevolle kunstwerken. Mijn cliënten zijn zich vaak van geen kwaad bewust en staan er helemaal niet bij stil dat het object wel eens uit misdaad verkregen kan zijn. Een voorbeeld hiervan is het beeld van Van Gogh waarmee ik uiteindelijk de wereldpers gehaald heb. Dergelijke kunstwerken zijn over het algemeen onverkoopbaar zodat de cliënt niet alleen kan fluiten naar zijn geld, maar uiteindelijk ook strafbaar is als hij het object niet op een wettelijk toelaatbare wijze afstaat. Als je doormiddel van een erfenis of op andere wijze een op het oog kostbaar kunstwerk ontvangt, laat het dan taxeren door een expert. Een andere optie is om bijvoorbeeld op naam te zoeken op Internet bij gespecialiseerde Sites als “lost art” of andere databanken waar gestolen kunstwerken te vinden zijn. Zelf heb ik ondertussen ruime expertise opgebouwd waar het gaat om gestolen of verduisterde kunstwerken. Het is niet zo dat ik in een jaar tijd alles van kunst weet, maar veel belangrijker is dat je weet waar je wezen moet. Welke personen je zonder risico op de hoogte kunt stellen en op welke manier het kunstwerk op een wettelijk toegestane wijze terug kan naar de rechtmatige eigenaar. Exacte cijfers zijn er natuurlijk niet maar diverse schattingen wijzen uit dat er in de illegale kunsthandel bijna net zoveel geld omgaat als in de drugshandel. Op zich niet zo vreemd daar er erg veel kostbare kunstwerken nog steeds spoorloos zijn. Vaak worden kunstdiefstallen in opdracht gepleegd, de opdrachtgever wil dan een specifiek kunstwerk in zijn bezit krijgen en geeft gericht opdracht voor een diefstal danwel inbraak. Het kunstwerk blijft dan decennia lang in een ruimte waar alleen de opdrachtgever en enkele intimi komen en ervan kunnen genieten. Uiteindelijk, al dan niet via natuurlijk verloop, overlijdt de bezitter en komen de erfgenamen in de problemen. In sommige gevallen worden pogingen ondernomen om het kunstwerk te verkopen, soms lukt dit, echter brengt het dan maar een fractie van de werkelijke waarde op. Vaak is het beter om een professional in te schakelen. Deze heeft tenminste ervaring met dit soort zaken en kan de juiste wegen bewandelen.
SvB
 | 
